poniedziałek, 29 lipca 2013

Ważność dokumentów złożonych na potwierdzenie spełniania warunków udziału w postępowaniu



Ostatnio dość często napotykam na kwestię związane z ważnością dokumentów złożonych w celu potwierdzenia spełnienia warunków udziału w postępowaniu – szczególnie tych na potwierdzenie braku podstaw do wykluczenia.
 


Z mojego punktu widzenia w zasadzie problemu w tym zakresie być nie powinno, ponieważ materia ta określona została jasno przez ustawodawcę w Rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2013 roku w sprawie dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy, oraz form, w jakich te dokumenty mogą być składane (Dz. U. z 2013 r. Nr 0, poz. 231) – dalej Rozporządzenie w sprawie dokumentów oraz w ustawie z dnia 29 stycznia 2004 roku Prawo zamówień publicznych ( t.j. Dz. U z 2010 r. Nr 113, poz. 759 z późn. zm.) – dalej ustawa PZP. 

I tak zgodnie z Rozporządzeniem w sprawie dokumentów wykonawca w celu wykazania braku podstaw do wykluczenia z postępowania o udzielenie zamówienia wykonawcy w okolicznościach, o których mowa w art. 24 ust. 1 ustawy, w postępowaniach określonych w art. 26 ust. 1 ustawy zamawiający żąda, a w postępowaniach określonych w art. 26 ust. 2 ustawy zamawiający może żądać, następujących dokumentów:
1)  oświadczenia o braku podstaw do wykluczenia;
2)  aktualnego odpisu z właściwego rejestru lub z centralnej ewidencji i informacji o działalności gospodarczej, jeżeli odrębne przepisy wymagają wpisu do rejestru lub ewidencji, w celu wykazania braku podstaw do wykluczenia w oparciu o art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy, wystawionego nie wcześniej niż 6 miesięcy przed upływem terminu składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia albo składania ofert;
3)  aktualnego zaświadczenia właściwego naczelnika urzędu skarbowego potwierdzającego, że wykonawca nie zalega z opłacaniem podatków, lub zaświadczenia, że uzyskał przewidziane prawem zwolnienie, odroczenie lub rozłożenie na raty zaległych płatności lub wstrzymanie w całości wykonania decyzji właściwego organu - wystawionego nie wcześniej niż 3 miesiące przed upływem terminu składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia albo składania ofert;
4)  aktualnego zaświadczenia właściwego oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego potwierdzającego, że wykonawca nie zalega z opłacaniem składek na ubezpieczenia zdrowotne i społeczne, lub potwierdzenia, że uzyskał przewidziane prawem zwolnienie, odroczenie lub rozłożenie na raty zaległych płatności lub wstrzymanie w całości wykonania decyzji właściwego organu - wystawionego nie wcześniej niż 3 miesiące przed upływem terminu składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia albo składania ofert;
5)  aktualnej informacji z Krajowego Rejestru Karnego w zakresie określonym w art. 24 ust. 1 pkt 4-8 ustawy, wystawionej nie wcześniej niż 6 miesięcy przed upływem terminu składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia albo składania ofert;
6)  aktualnej informacji z Krajowego Rejestru Karnego w zakresie określonym w art. 24 ust. 1 pkt 9 ustawy, wystawionej nie wcześniej niż 6 miesięcy przed upływem terminu składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia albo składania ofert;
7)  w przypadku zamówień innych niż zamówienia, o których mowa w art. 131a ust. 1 i art. 132 ust. 1 ustawy, aktualnej informacji z Krajowego Rejestru Karnego w zakresie określonym w art. 24 ust. 1 pkt 10 i 11 ustawy, wystawionej nie wcześniej niż 6 miesięcy przed upływem terminu składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia albo składania ofert.
W przypadku wykonawców mających siedzibę lub miejsce zamieszkania poza terytorium RP składają oni odpowiednio dokumenty lub oświadczenia wystawione nie wcześniej niż 3 lub 6 miesięcy przed upływem terminu składania ofert lub wniosków (§ 4 ust. 2 i 3 Rozporządzenia w sprawie dokumentów).

Jest jeszcze art. 26 ust. 3 zd. 2 ustawy PZP, który odnosi się do ważności oświadczeń i dokumentów złożonych na wezwanie zamawiający w trybie ich uzupełnienia, w którym wskazuje się, iż złożone na wezwanie zamawiającego oświadczenia i dokumenty powinny potwierdzać spełnianie przez wykonawcę warunków udziału w postępowaniu oraz spełnianie przez oferowane dostawy, usługi lub roboty budowlane wymagań określonych przez zamawiającego, nie później niż w dniu, w którym upłynął termin składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu albo termin składania ofert.

I tyle z teorii. W praktyce wygląda to trochę inaczej.

1.W jednym z prowadzonych przeze mnie postępowań wykluczyłem wykonawcę zagranicznego z postępowania z uwagi na fakt, iż przedłożył on zaświadczenie o niezaleganiu w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, gdyż potwierdzało one stan wcześniej niż 3 miesiące przed upływem terminu składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, ale samo zaświadczenie zostało wystawione w okresie 3 miesięcy przed upływem tego terminu. Decyzję taka podjąłem ze względu na fakt nieaktualności takiego zaświadczenia z punktu widzenia daty na która potwierdzał stan niezalegania ze składkami.

Nie mniej wykonawca odwołał się od decyzji o jego wykluczeniu zarzucając naruszenie § 4 ust. 2 zd. drugie Rozporządzenia w sprawie dokumentów (wówczas obowiązywało Rozporządzeniu z dnia 30 grudnia 2009 roku w sprawie dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy, oraz form, w jakich te dokumenty mogą być składane  Dz. U. nr 226, poz. 1817) tj. treści: „Dokument, o którym mowa w ust. 1 pkt. 1 lit. b, powinien być wystawiony nie wcześniej niż 3 miesiące przed upływem terminu składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia albo składania ofert.” W uzasadnieniu zarzutu stwierdził, że wykluczenie go z postępowania było nieuprawnione, gdyż dokument złożony na potwierdzenie o niezaleganiu w opłaceniu składek był wystawiony zgodnie z treścią § 4 ust. 2 zd. drugie Rozporządzenia w sprawie rodzajów dokumentów, tj. w terminie 3 miesięcy przed upływem terminu składania ofert, na co wyraźnie wskazuje przepis.
               
Oczywiście nie zgodziliśmy się z twierdzeniem wykonawcy. Na rozprawie przed Krajową Izba Odwoławczą wskazałem na paradoks w przyjmowaniu takich dokumentów, które co prawda są wystawione w określonym terminie, nie mniej stan poświadczają w okresie znacznie dłuższym np. rok przed upływem terminu składania ofert. Wskazałem na jeden z wyroków Zespołu Arbitrów, w którym stwierdzili, iż: "Jeśli chodzi o zarzut przedstawienia nieaktualnego zaświadczenia z właściwego Oddziału ZUS Zespół Arbitrów uznał go za zasadny. Stosownie do treści §1 ust. 1 pkt 6 cyt. wyżej rozporządzenia w sprawie dokumentów wykonawcy na potwierdzenie warunku wynikającego z art. 22 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo zamówień publicznych byli zobowiązani do złożenia wraz z ofertą m.in. aktualnego zaświadczenia właściwego Oddziału ZUS potwierdzającego, że wykonawca nie zalega z opłacaniem składek na ubezpieczenie zdrowotne lub społeczne (...) - wystawionych nie wcześniej niż 3 miesiące przed upływem terminu składania ofert. Zgodnie ze wskazaniem Słownika Języka Polskiego słowo "aktualny" należy rozumieć jako właściwy współczesności, ważny w czasie obecnym. Dokument musi więc być zarówno aktualny, jak i wystawiony nie wcześniej niż 3 m-ce przed upływem terminu składania ofert. Nie można podzielić stanowiska Zamawiającego, że słowo "aktualny" oznacza tyle, co "wystawiony nie wcześniej niż 3 miesiące przed upływem terminu składania ofert" (UZP/ZO/0-3440/05 z dnia 24.11.2005 r.), który nie tylko w pełni podzielam, ale uważam, iż teza w nim zawarta jest logiczna i pełni uzasadniona.
Niestety w wyroku z dnia 18 grudnia 2012 roku sygn. KIO 2660/12 Krajowa Izba Odwoławcza stwierdziła bardzo wąsko, iż przedmiotowe zaświadczenie jest prawidłowe, gdyż zostało wystawione 3 miesiące przed upływem terminu składania wniosków co jest zgodne z przepisami Rozporządzenia w sprawie dokumentów.

2.W ubiegłym tygodniu zgłosił się do mnie klient, który został wezwany do uzupełnienia dokumentów w postępowaniu. Po analizie stwierdziłem, iż zaświadczenie z KRK które zamierza uzupełnić potwierdza, iż osoba której te zaświadczenie dotyczy nie figuruje w kartotece skazanych z datą po upływie terminu składania ofert. Z punktu widzenia przywołanych powyżej przepisów, w niniejszych okolicznościach przedłożenie takiego KRK winno się wiązać z wykluczeniem takiego wykonawcy. Nie mniej podsunięto mi link do jednego z bliżej nie znanych mi forum, gdzie znajdował się artykuł dotyczący zaświadczenia o niekaralności wystawionego po upływie terminu składania ofert. Jego autor wskazał następująco: „W opisanej wyżej sytuacji (przedłożenie zaświadczenie po upływie terminu składania ofert – GB), w zasadzie niekaralność nie jest formalnie potwierdzona zaledwie w ciągu kilku dni, niestety w tym w TSO. Sięgnijmy na chwilę do ustawy z dnia z dnia 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym (Dz.U.2008.50.292) oraz do Kodeksu Karnego.

Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Karnym,  „dane osobowe (..)  usuwa się z Rejestru, jeżeli z mocy prawa skazanie uległo zatarciu, a ponadto po otrzymaniu zawiadomienia o:
1) zarządzeniu zatarcia skazania przez sąd, na podstawie art. 107 § 2 i 4 oraz art. 337 Kodeksu karnego;
2) zatarciu skazania w drodze ułaskawienia lub na podstawie amnestii;
3) przywróceniu terminu do zaskarżenia orzeczenia odnotowanego w Rejestrze albo uchyleniu takiego orzeczenia w wyniku kasacji lub wznowienia postępowania;
4) stwierdzeniu nieważności orzeczenia odnotowanego w Rejestrze;
5) zwolnieniu skazanego od kary pozbawienia wolności, na podstawie art. 336 § 3 i 4 Kodeksu karnego, lub od kary ograniczenia wolności, na podstawie art. 62 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego.”

Wszystkie przypadki wymienione w powyższych punktach 1-5 nie mogą zajść w czasie krótszym niż 7 dni, ponieważ tyle najkrócej może trwać uprawomocnienie się postanowienia sądu. Natomiast najkrótszy termin zatarcia skazania według Kodeksu Karnego to 6 miesięcy (art. 76 § 1), dlatego też ważność zaświadczenia o niekaralności wynosi właśnie 6 miesięcy.

Jak wynika z powyższego, nie ma możliwości prawnej, aby w okresie tych kilku dni "przerwy" wykonawca figurował w Krajowym Rejestrze Karnym. Zatem zaświadczenia wydane w dniach kilka dni przed i kilka dni po,  potwierdzają jednoznacznie, że wykonawca nie figurował w Krajowym Rejestrze Karnym w dniu składania ofert.

Należy także zaznaczyć, że wykonawca złożył wraz z ofertą oświadczenie o braku podstaw do wykluczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej, ponieważ wiedział, że w Krajowym Rejestrze Karnym nie figuruje. Trudno wyobrazić sobie, że wykonawca składa takie oświadczenie mając informacje o przeciwnym stanie rzeczy i naraża się przez to nie tylko na wykluczenie z postępowania, ale także na odpowiedzialność karną za składania fałszywych oświadczeń.”[1]

Oczywiście w pełni nie zgadzam się w twierdzeniami tam zawartymi i uważam, iż wypaczają one sens przepisów w tym zakresie. Uważam, też, że chyba mało kto z osób praktykujących w zamówieniach publicznych zdecydował by się postąpić w tak opisany sposób. Niestety po dyskusji ze współpracownikami usłyszałem, iż teza głoszona na powyższym forum, pomimo tego, iż ma ponad rok, nadal żyje i funkcjonuje wśród informacji przekazywanych przez niektórych wykładowców na szkoleniach z zamówień publicznych.

Na zakończenie powiem, ze klient w oparciu o twierdzenia w artykule wskazanym powyżej, uzupełnił zaświadczenie KRK, licząc, iż pomimo jego wystawienia po upływie terminu składania ofert zostania uznany za prawidłowy. Czekam z zaciekawieniem na decyzje zamawiającego.

* * *

Autor Grzegorz Bebłowski




Wyszukiwarka przetargów publicznych biznes-polska.pl

4 komentarze:

  1. Bardzo ciekawy wpis. Cieszę się, że trafiłam na tego bloga, ponieważ zawiera on wiele artykułów o merytorycznej treści. Myślę, że dobrym pomysłem byłby tekst o zadłużeniach. Aktualnie prowadzę negocjację z dłużnikiem przy pomocy prawnej adwokata. Mam nadzieję, że sprawa rozwiąże się bezproblemowo.

    OdpowiedzUsuń
  2. Czasem niestety coś pomoże pójść po nie naszej myśli. Właśnie ja od jakiegoś czasu rozglądam się za odpowiednią kancelarią, która pomoże mi w dosyć ciężkiej sytuacji

    OdpowiedzUsuń
  3. Bardzo przydatne informacje. Ogólnie w takich sytuacjach też trzeba pomyśleć o poradzie prawnej by wiedzieć na czym stoimy ;)

    OdpowiedzUsuń
  4. Sama posiadam własną firmę i tak myślałam by wprowadzić trochę zmian u siebie w biurze. Świetnym rozwiązaniem są ścianki szklane, bardzo ciekawie można oddzielić pomieszczenia, a do tego elegancko wyglądają

    OdpowiedzUsuń